Διαφάνεια στην Πρωτογενή Παραγωγή, στην Εποχή της Κρίσης

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η ημερίδα «Διαφάνεια στην Πρωτογενή Παραγωγή, στην Εποχή της Κρίσης», που συνδιοργάνωσε το ΥπΑΑΤ με τη Γενική Γραμματεία Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, σε συνεργασία με το Δήμο Ελασσόνας, στο Λιβάδι.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΟΠΕΚΕΠΕ κ. Κυριάκος Μπαμπασίδης στην εισήγησή του υπογράμμισε ότι «η κατάργηση της απαίτησης για αυτοπρόσωπη παρουσία των πολιτών στις δημόσιες υπηρεσίες, μέσω της ανάπτυξης και αξιοποίησης πληθώρας χρήσιμων και φιλικών ψηφιακών υπηρεσιών, θα βελτίωνε σημαντικά το επίπεδο παροχής υπηρεσιών, ενώ παράλληλα είναι μείζονος σημασίας για τη μείωση της συναλλαγής και της διαφθοράς».

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος στην ομιλία του, «Η διαφάνεια, ακρογωνιαίος λίθος για την ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα», έδωσε έμφαση στην ανάγκη για «ριζικές τομές στην οικονομία και στη διαφάνεια, προκειμένου  να αποτραπεί η κοινωνική αστάθεια και ο εκτροχιασμός του πολιτικού βίου σε σκοτεινές ατραπούς». Στην κατεύθυνση αυτή έθεσε την ανασυγκρότηση του παραγωγικού μοντέλου, ειδικά στην πρωτογενή παραγωγή, ως βασική προϋπόθεση για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας και τόνισε ότι «πρώτο μας μέλημα η αντιμετώπιση των παθογενειών του παρελθόντος». Ο κ. Χαρακόπουλος χαρακτήρισε τη διαφάνεια «ακρογωνιαίο λίθο» για την ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα και τόνισε ότι αυτή πρέπει «να χαρακτηρίζει κάθε διαδικασία σε κάθε επίπεδο. Από την κατανομή των οικονομικών ενισχύσεων και τη διαφανή αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων, μέχρι την εξάλειψη του φαινομένου των ελληνοποιήσεων και την εξυγίανση της λειτουργίας του συνεταιριστικού κινήματος».

Ο  Γενικός Γραμματέας Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κ. Γεώργιος Σούρλας στην ομιλία του, ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής:«Διαφάνεια: προϋπόθεση ανάπτυξης», τόνισε ότι πρέπει να δοθεί «τέλος στην εποχή της ασυδοσίας και της ατιμωρησίας». «Είμαστε αποφασισμένοι και προχωράμε στην πάταξη της διαφθοράς που οδήγησε τη χώρα μας στη χρεωκοπία, στον μαρασμό και στην εθνική ταπείνωση. Πρέπει να αντιληφθούν οι πάντες, οι επίορκοι, οι απατεώνες, οι καταχραστές του δημοσίου χρήματος, ότι τελείωσε η εποχή της ασυδοσίας και της ατιμωρησίας.

Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥπΑΑΤ κ. Δημήτρης Μελάς, στην ομιλία του, «Κρατικές Ενισχύσεις μη συμβατές με την κοινοτική νομοθεσία», ενημέρωσε τους παρευρισκομένους για το σύστημα ελέγχων των κρατικών ενισχύσεων. Επίσης επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι η μόνη αρμόδια αρχή για να κηρύξει μια κρατική ενίσχυση συμβατή με τη Συνθήκη.

Ο Ειδικός Γραμματέας Κοινοτικών Πόρων και Υποδομών τουΥπΑΑΤ κ. Δημήτρης Ιατρίδης στην ομιλία του με τίτλο «Διαφανής αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων: Διαδικασίες και έλεγχος», τόνισε ότι «η άμεση συμβολή μας στην προσπάθεια επαναφοράς της οικονομίας σε αναπτυξιακή τροχιά, καθορίζεται από τηνταχεία, διαφανή όσο και ποιοτική αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων Κοινοτικών πόρων».

Ο Διοικητής του ΟΓΑ κ. Ξενοφών Βεργίνης μίλησε για τη διαφάνεια, ως προϋπόθεση απονομής δικαιοσύνης και ανάπτυξης στα πλαίσια λειτουργίας του ΟΓΑ. Προέκρινε τον εκσυγχρονισμό του οργανισμού, προκειμένου να επιβληθεί η διαφάνεια. Ενώ υπεραμύνθηκε της «αρχής της ισοδυναμίας» και είπε μάλιστα χαρακτηριστικά: «ο πρωτογενής τομέας απαιτεί κοινωνική προστασία και πρόνοια και συνεπώς δεν μπορεί να επιβάλλουμε ισότητα διανομής εισοδημάτων με οριζόντια μέτρα, όταν η συσσώρευση κεφαλαίου βασίζεται σε άνισες βάσεις κατανομής παραγωγικού κόστους».

Ο πρόεδρος του ΕΛΓΟ-Δήμητρα κ. Σέρκος Χαρουτουνιάν, στην ομιλία του τόνισε τη «σημασία της πιστοποίησης και των ελέγχων των αγροτικών προϊόντων στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ». Σημείωσε πως η επιστημονική έρευνα και καινοτομία, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες διείσδυσης των προϊόντων στις αγορές. Μάλιστα, υπογράμμισε πως η χώρα πρέπει να επενδύσει στην ποιότητα, θεμελιώδες συστατικό στοιχείο της νέας ΚΑΠ. Τέλος, αναφέρθηκε στις δράσεις του Οργανισμού όσον αφορά την έρευνα, τις πιστοποιήσεις και τους έλεγχους.

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΟΛΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΠΑΜΠΑΣΙΔΗ

Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΩΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΗ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ

ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΠΑΜΠΑΣΙΔΗ

ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΟΠΟΚΕΠΕ

Εισαγωγή

Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι η διαφθορά έχει εξελιχθεί σε μείζον πρόβλημα της κρίσης στη δημόσια ζωή του τόπου.

Η γραφειοκρατία και τα οικονομικά εγκλήματα αποτελούν το δίπτυχο της παθογένειας που ενισχύουν, τη συνολική κρίση του κοινωνικοοικονομικού και πολιτικού συστήματος.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος από την ύπαρξη και ανάπτυξη της διαφθοράς είναι η δύναμη της «πρακτικής», που δυστυχώς τείνει να την καθιερώσει ως αυτονόητη κατάσταση στη δημόσια ζωή. Κατάσταση που αρχικά προκαλεί την παθητική αποδοχή, μετά τον εθισμό σ’αυτή και καταλήγει στην επιδίωξή της ως μέσου επιβίωσης και κοινωνικής επιβολής.

Η επόμενη συνέπεια είναι η επέκταση του φαινομένου στην ιδιωτική ζωή, με τη διάβρωση των ηθών, την άμβλυνση των ηθικών αναστολών και την ηθική απαξίωση.

Η αναγωγή του χρήματος (του εύκολου χρήματος ίσως και του μαύρου χρήματος) σε υπέρτατη κοινωνική αξία αποτελεί βασικό κίνητρο διαφθοράς.

Η χαλάρωση των ελέγχων σε όλους τους τομείς, της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, η υποχώρηση ή και υπολειτουργία των θεσμών, η επιλεκτική χρήση των μηχανισμών ελέγχου και καταστολής, αλλά και η επαγγελματοποίηση της πολιτικής, επεκτείνουν τη διαφθορά.

Διαφθορά δεν λογίζεται μόνον ο χρηματισμός των δημοσίων λειτουργών και υπαλλήλων στην εκτέλεση του καθήκοντος, ώστε να αντιμετωπίζεται μόνο με σκλήρυνση της ποινικής καταστολής αναφορικά με το έγκλημα της δωροδοκίας. Διαφθορά είναι και η παραβίαση των νόμων και των αρχών της χρηστής διοίκησης, η επίδειξη εύνοιας για κομματικά και προσωπικά οφέλη, ο εθισμός των ασκούντων εξουσία για υπέρβαση και κατάχρησή της, είναι η ηδονική νοοτροπία εξουσίας με όλες τις επιμέρους ηδονές που συνεπάγεται αυτή η κατάχρηση.

Θεμελιώδη σκοπό της λειτουργίας των δομών της δημόσιας διοίκησης και της συνεισφοράς των στελεχών της αποτελεί η μέριμνα για παροχή φιλικών και αποτελεσματικών υπηρεσιών προς τον πολίτη.

Ταυτόχρονα, για την υποβοήθηση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης της χώρας με τη δημιουργία τοπίου προσέλκυσης επενδύσεων και βελτίωσης του πλαισίου προώθησης των εξαγωγών και στον πρωτογενή τομέα, απαιτείται η υποστήριξη της υγιούς επιχειρηματικότητας με όρους δημιουργίας λιγότερων γραφειοκρατικών εμποδίων για την άσκησή της.

Για την ανατροπή των χρόνιων παθογενειών της δημόσιας διοίκησης απαιτείται αφενός η καταγραφή των βασικών της προβλημάτων που οδηγούν σε μείζονα διοικητική αρυθμία, δημιουργούν προϋποθέσεις επικράτησης συναλλαγής και διαφθοράς, μειώνουν την αποτελεσματικότητα κατά την εφαρμογή των πολιτικών, υπονομεύουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας και αφετέρου η εκπόνηση και υλοποίηση ολοκληρωμένων επιχειρησιακών σχεδίων δράσης αντιμετώπισής τους.

Βασικά προβλήματα και πλαίσιο λύσεων

[1] Η υπενομοθέτηση, η πολυπλοκότητα νομικών & διοικητικών  διατάξεων και η ύπαρξη αντικρουόμενων νομοθετικών ρυθμίσεων εμποδίζουν την απονομή της δικαιοσύνης, ενώ, ταυτόχρονα, καλλιεργούν τη δυνατότητα αμφίσημων προσεγγίσεων και ερμηνειών οδηγώντας στην έκδοση αντιφατικών δικαστικών & διοικητικών αποφάσεων, ενισχύοντας τη συχνότητα εμφάνισης φαινομένων διαφθοράς στις συναλλαγές του κράτους με τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

[2] Η επικοινωνία των υπηρεσιών με τους πολίτες και τους εκπροσώπους της επιχειρηματικότητας χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή γραφειοκρατία, αποτέλεσμα της λειτουργίας ανορθολογικών δομών. Σε κάθε δημόσια υπηρεσία εξελίσσεται πλήθος διαδικασιών που πλέον έχουν καταστεί αυτοσκοπός για τη διοίκηση. Καθημερινά, χιλιάδες πολίτες και εκπρόσωποι της επιχειρηματικότητας υπόκεινται στη βάσανο της επιτομής του ανορθολογισμού: την αναζήτηση «πιστοποιητικών» τα οποία απαιτούνται από τη διοίκηση. Οι πολίτες επισκέπτονται μία δημόσια υπηρεσία για να αιτηθούν, την επισκέπτονται εκ νέου για να παραλάβουν τα περίφημα έγχαρτα «πιστοποιητικά», προκειμένου, ακολούθως, να τα προσκομίσουν σε κάποια άλλη υπηρεσία ή και για τη διεκπεραίωση μιας υπόθεσής τους.

Αποτελεί έργο μείζονος σημασίας η απλούστευση των διαδικασιών κατά τη συνεργασία των πολιτών με τις υπηρεσίες του πρωτογενούς τομέα.. Είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει, μετά από ώριμη μελέτη, να οριστικοποιηθεί νέα δομή των οργανισμών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και να ολοκληρωθεί η αναοριοθέτηση της κρατικής δράσης δια της ορθολογικής μεταφοράς αρμοδιοτήτων, της ανακατανομής στελεχών της διοίκησης και της αναδιανομής οικονομικών πόρων μεταξύ φορέων της κεντρικής κυβέρνησης, των αποκεντρωμένων διοικήσεων, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ και λοιπών φορέων της γενικής κυβέρνησης.

Δυστυχώς, στη δημόσια διοίκηση της χώρας μας καταγράφεται πληθώρα περιττών διαδικασιών που απλώς υπηρετούν τις ανορθολογικές διοικητικές δομές και τους χρήστες τους, ταλαιπωρούν βάναυσα τους πολίτες και τους εκπροσώπους της επιχειρηματικότητας, αποθαρρύνουν τους ίδιους τους δημόσιους υπαλλήλους και προκαλούν υψηλό κόστος κατά τη λειτουργία του συστήματος.

Η κατάργηση της απαίτησης για αυτοπρόσωπη παρουσία των πολιτών στις δημόσιες υπηρεσίες, μέσω της ανάπτυξης και αξιοποίησης πληθώρας χρήσιμων και φιλικών ψηφιακών υπηρεσιών, θα βελτίωνε σημαντικά το επίπεδο παροχής υπηρεσιών, ενώ παράλληλα είναι μείζονος σημασίας για τη μείωση της συναλλαγής και της διαφθοράς.

Στην προσπάθεια δραστικής μείωσης της ταλαιπωρίας των πολιτών για την παραλαβή κάθε είδους «πιστοποιητικών» και την υποβοήθηση διεκπεραίωσης πολύπλοκων και χρονοβόρων διαδικασιών αδειοδότησης, η λύση είναι γνωστή και ώριμη στο χώρο της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης: κάθε σχετική διαδικασία πρώτα απλουστεύεται διοικητικά ώστε να ελαχιστοποιηθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ακολούθως αναπτύσσονται ψηφιακές υπηρεσίες τύπου Government-to-Government (G2G) για την ασφαλή ροή πληροφορίας απευθείας μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων δημοσίων φορέων σε περιβάλλον διαλειτουργικότητας και τέλος θεσμοθετείται η αποκλειστικά ηλεκτρονική μεταβίβαση της απαιτούμενης πληροφορίας μεταξύ των φορέων. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η αρτιότητα και ταχύτητα μετάδοσης της απαιτούμενης – και μόνο - πληροφορίας, με ελάχιστο κόστος, χωρίς διακίνηση έγχαρτων «πιστοποιητικών», χωρίς απώλεια χρόνου από τους πολίτες και την επιχειρηματικότητα, με αναίρεση κάθε προϋπόθεσης διαφθοράς και συναλλαγής. Όλα αυτά μπορούν να ξεκινήσουν άμεσα, να υλοποιηθούν με γοργό ρυθμό και με διασφαλισμένη χρηματοδότηση από πόρους του ΕΣΠΑ.

Προϋποθέσεις χρηματοδότησης

Για την υλοποίηση του συνόλου των προεκτεθεισών δράσεων πρόβλημα χρηματοδότησης δεν υφίσταται: το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Διοικητική Μεταρρύθμιση», του Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, διαθέτει ακόμη μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου που μπορούν να αξιοποιηθούν μέχρι το τέλος του 2015.

Η χρηματοδότηση, όμως, απαιτεί ως απαραίτητη συνθήκη την καταγραφή ξεκάθαρων στόχων ανά τομέα πολιτικής, την εκ μέρους των Υπουργείων ανάπτυξη μεταρρυθμιστικών προσεγγίσεων για βαθιές τομές, την έμπρακτη βούλησή τους για υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων με την υιοθέτηση και αποτελεσματική εφαρμογή ολοκληρωμένων σχεδίων δράσης, την εκ μέρους τους ουσιαστική και καθημερινή παρακολούθηση της υλοποίησης.

Στην κατεύθυνση αυτή απαιτείται, επιπλέον, επιχειρησιακή ικανότητα της διοίκησης και αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ της πληθώρας των ικανότατων στελεχών του δημόσιου τομέα, με γνώσεις και εμπειρία, και των στελεχών των αναδόχων συμβουλευτικών εταιρειών και επιχειρήσεων πληροφορικής και επικοινωνιών, όπου απαιτείται.

Επίλογος

Στις σημερινές κρίσιμες συνθήκες, στο απαιτούμενο πλαίσιο αλλαγής παραδείγματος για τη χώρα μας, πρέπει δημιουργικά, να αναζητήσουμε διαρθρωτικές αλλαγές ενταγμένες σε ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο, προσανατολισμένο στη διεύρυνση καλά στοχευμένων δημοσίων επενδύσεων, στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων και στην επέκταση των εξαγωγών, στον αντίποδα του υφιστάμενου χρεοκοπημένου μοντέλου της επικράτησης του άμετρου κρατισμού και της κατανάλωσης με χρήματα από δανεισμό.

Έστω και την ύστατη ώρα, για την αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας, της διαφθοράς, της συναλλαγής, της παράνομης προσοδοθηρίας, η πολιτεία οφείλει να προχωρήσει με τόλμη, μαζί με τα ώριμα στελέχη της διοίκησης, σε μείζονες δομικές μεταρρυθμίσεις της δημόσιας διοίκησης, σε ρηξικέλευθες τομές με ανθρώπινο πρόσωπο και σεβασμό στο κοινωνικό κράτος, με ορθολογική στόχευση και γοργούς ρυθμούς.