Παγκόσμια μέρα Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες

3^η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ:

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

«Αναπηρία είναι η ανίατη λειτουργική βλάβη, έλλειψη ή ανωμαλία, συγγενής ή επίκτητη, συνήθως αποτέλεσμα ή κατάλοιπο αρρώστιας ή ατυχήματος, μια ανωμαλία που να εμποδίζει κατά κάποιο τρόπο την εκπλήρωση βασικών ατομικών αναγκών, όπως η κίνηση και η εργασία».

Η 3^η Δεκεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα αφιερωμένη στα Άτομα με Ειδικές Ανάγκες. Οι αντιλήψεις σε μια σύγχρονη προοδευτική κοινωνία για ίσα δικαιώματα, ίση μεταχείριση και ίσες ευκαιρίες  όλων των πολιτών, έρχονται σε αντίθεση τόσο με τις προκαταλήψεις του παρελθόντος όσο και με αυτές που γεννάει ο σύγχρονος άνθρωπος της παραγωγής. Και είναι αυτές ακριβώς οι αντιλήψεις που κάνουν επιτακτική την ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες στο κοινωνικό ιστό και την καταπολέμηση των κάθε είδους προκαταλήψεων.

Στην χώρα μας, ακόμα και σήμερα, συγκρούονται δύο διαφορετικές αντιλήψεις που αφορούν στην ένταξη και αποκατάσταση των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

Η μια άποψη υποστηρίζει ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες έχουν τη δυνατότητα να ζουν μια ανεξάρτητη και κανονική ζωή, χωρίς διακρίσεις. Ιδέα που προάγουν οι διάφοροι σύλλογοι και ενώσεις ατόμων με ειδικές ανάγκες, που κάνουν σημαντικότατη δουλειά  και όλοι μας έχουμε υποχρέωση να στηρίξουμε.

Η άλλη, που ονομάζεται και ιδεολογία της προστασίας, θεωρεί ότι το να ζήσει το ανάπηρο άτομο μια κανονική ζωή είναι κάτι μη ρεαλιστικό και υποστηρίζει την άποψη της οργάνωσης του ατόμου με αναπηρία μέσα σε ομάδες ή οργανώσεις έξω από την κοινωνία των υπολοίπων.

Δυστυχώς δεν έχουν ξεπεραστεί οι αντιλήψεις για την απομόνωση των ατόμων με ειδικές ανάγκες και γι’ αυτόν το λόγο παρεμποδίζεται η ένταξη των αναπήρων στο κοινωνικό σύνολο. Έτσι πολλά άτομα μεγαλώνουν σε ιδρύματα. Τα περισσότερα από αυτά είναι τόποι προστασίας και συντήρησης (φιλανθρωπικά ιδρύματα) που απομονώνουν τους τροφίμους από το κοινωνικό γίγνεσθαι.

Πολλά από αυτά τα ιδρύματα προωθούν συνθήκες «γκετοποίησης» γιατί αφαιρούν κάθε δυνατότητα επαφής με την υπόλοιπη κοινωνία. Στόχος μας πρέπει να είναι η πλήρης ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες στο κοινωνικό σύνολο.

Οι αξίες ενός πολιτισμού δεν είναι στατικές. Αλλάζουν με τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές συνθήκες και ακολουθούν την ιστορική εξέλιξη. Οι σημερινές προκαταλήψεις απέναντι στα άτομα με ειδικές ανάγκες έχουν ιστορική προέλευση και ξεκινούν από πολύ παλιά, από αρχαιοτάτων χρόνων. Ας θυμηθούμε τη στάση των αρχαίων Σπαρτιατών απέναντι στους αναπήρους, τις θέσεις του Πλάτωνα στην Πολιτεία και την μεσαιωνική αντίληψη ότι ο ανάπηρος δήθεν πληρώνει κάποιες αμαρτίες.

Στη σύγχρονη κοινωνία με την εμπορευματοποίηση των πάντων, οι αξίες του ανθρώπου μετριούνται σύμφωνα με την δυνατότητα παραγωγής. Τα άτομα με ειδικές ανάγκες μην έχοντας αυτό το πλεονέκτημα, θεωρούνται δυστυχώς από πολλούς άνθρωποι μειωμένης αξίας.

Από την εποχή της αρχαίας Ελλάδας, τα άτομα με ειδικές ανάγκες είχαν και πρέπει να έχουν ειδική μεταχείριση από μια δημοκρατική πολιτεία. Η ηθική και υλική ενίσχυσή τους είναι δείγμα κοινωνικής ευαισθησίας και ανθρωπιάς. Όταν μερικοί άνθρωποι μειονεκτούν έναντι των άλλων στο πιο πολύτιμο αγαθό που υπάρχει, την αρτιμέλεια και την υγεία, τότε χρέος της πολιτείας, των πολιτών και πολιτικών είναι να παρεμβαίνουν βοηθητικά όχι όμως ευκαιριακά, αλλά με οργανωμένη  και συντονισμένη κοινωνική και πολιτική παρέμβαση, ώστε να εξασφαλίζεται στους ανθρώπους αυτούς αξιοπρεπής ζωή, ασφάλιση, περίθαλψη και ισότητα.

Η παρέμβαση δεν πρέπει να περιορίζεται στην διατροφή και την κηδεμόνευση των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Θα πρέπει να είναι τέτοιου είδους που να ενεργοποιεί το ίδιο το άτομο με ειδικές δυνάμεις. Γιατί αν είναι καλά πληροφορημένο και θελήσει το ίδιο την εκπαίδευσή του και την επαγγελματική του αποκατάσταση, τότε οι πιθανότητες επιτυχίας είναι πολύ μεγάλες. Ο σκοπός αυτός πηγάζει από τα δικαιώματα του ατόμου σε μια σύγχρονη προοδευτική κοινωνία για περίθαλψη, εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση, απασχόληση και για ίση μεταχείριση σε κάθε επίπεδο.

Ο καταλληλότερος τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε η πολιτεία να βοηθήσει τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι να τα εντάξει στην παραγωγική διαδικασία. Πρώτα, γιατί τα ίδια, ανεξάρτητα από την απόδοσή τους, θα νιώσουν με την προσφορά τους στην κοινωνία, ενεργά και χρήσιμα μέλη της. Έπειτα, θα αποκτήσουν αυτοπεποίθηση, αισιοδοξία και θα εφοδιαστούν με ένα από τα ισχυρότερα κίνητρα ζωής, όπως είναι η δημιουργικότητα. Τέλος, η σχέση με τους άλλους ανθρώπους, όχι μόνο θα τους βγάλει από την απομόνωση και τα ψυχικά προβλήματα που αυτή συνεπάγεται, αλλά ενδέχεται και να τους απαλλάξει από σοβαρά συμπλέγματα κατωτερότητας, καθώς μπορεί να δεχτούν τον εαυτό τους εφόσον και οι άλλοι άνθρωποι τους δέχονται όπως είναι. Σ’ αυτό πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, γιατί σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υποτιμήσουμε και να μειώσουμε.

Οφείλουμε να κινητοποιηθούμε όλοι μας, ο καθένας στο μέτρο των δυνατοτήτων του, ώστε η πολιτεία άμεσα να λάβει μέτρων. Τα άτομα με ειδικές ανάγκες να τυγχάνουν ευκολότερης πρόσβασης και ταχύτερης εξυπηρέτησης στις πάσης φύσεως συναλλαγές τους. Δεν θα πρέπει επουδενί λόγο να θεωρούνται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Επιπλέον το ενδιαφέρον της πολιτείας επιβάλλεται να στραφεί στην εκτέλεση όλων εκείνων των απαραίτητων έργων υποδομής που θα εξασφαλίζουν εύκολη και ταχεία πρόσβαση των ατόμων με ειδικές ανάγκες σε χώρους στάθμευσης, πεζοδρόμια, εισόδους κτιρίων, τραπεζών, ανελκυστήρες κλπ.

Για να ενταχθούν ομαλά τα άτομα αυτά στην κοινωνία, η πολιτεία οφείλει να πάρει πρόσθετα μέτρα. Να κατοχυρώσει έμπρακτα και νομοθετικά την μόρφωση και την επαγγελματική κατάρτισή τους, από την νεαρή τους ηλικία, ανάλογα με τις δυνατότητες που έχει ο καθένας και να τους βοηθήσει να αποκτήσουν ενδιαφέροντα. Για την εύρεση εργασίας να λειτουργήσει αποτελεσματικά η χορήγηση κινήτρων στους εργοδότες που προσλαμβάνουν άτομα με ειδικές ανάγκες. Να τους εξασφαλίσει ελεύθερη πρόσβαση σε θέατρα, κινηματογράφους, στα γήπεδα σε πολιτιστικούς χώρους, ώστε να ψυχαγωγούνται και να συμμετέχουν στις κοινωνικές εκδηλώσεις. Αυτονόητη τέλος υποχρέωση της πολιτείας είναι να τους προσφέρει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Ο συμβολισμός της 3^ης Δεκεμβρίου είναι σημαντικός. Πολιτεία και πολιτικοί δεν πρέπει να λησμονούμε αυτούς τους συνανθρώπους μας. Πρέπει να τους θυμόμαστε όχι μόνο μία φορά τον χρόνο, στις αρχές Δεκεμβρίου, αλλά οφείλουμε να τους εντάξουμε στην καθημερινότητά μας, να σταθούμε δίπλα τους, να τους αγκαλιάσουμε, να τους αποδεχθούμε, να στηρίξουμε τις προσπάθειες τους.

Έχουμε πολιτικό και κοινωνικό χρέος απέναντι σ’ αυτά τα άτομα. Δείχνοντας έμπρακτα την κοινωνική ευαισθησία και την ανθρωπιά της πολιτικής προσφέρουμε ελπίδα για το μέλλον τους.

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΙΔΗΣ

Δικηγόρος-Διδάκτωρ Εγκληματολογίας

υποψήφιος βουλευτής Νέας Δημοκρατίας